Biến môi trường http_proxy, https_proxy và no_proxy: cấu hình trên Linux, Windows, Docker

Ba biến và ý nghĩa

Lỗi phổ biến nhất là viết HTTPS_PROXY=https://.... Scheme trong giá trị mô tả cách kết nối tới chính proxy, không phải tới website. Proxy HTTP/HTTPS thông thường nhận kết nối dạng http://, nên giá trị của cả hai biến đều bắt đầu bằng http://. Proxy của VinaProxy được giao ở dạng ip:port:user:pass; đổi sang URL bằng công cụ chuyển định dạng proxy nếu cần.

Chữ hoa hay chữ thường

Không có chuẩn chung, mỗi công cụ tự quyết. Ví dụ curl chỉ đọc http_proxy chữ thường cho request HTTP (vì lý do bảo mật), nhưng đọc HTTPS_PROXY ở cả hai dạng. Python requests đọc cả hai. Nhiều công cụ khác ưu tiên một dạng và bỏ qua dạng còn lại. Cách an toàn là đặt cả hai dạng với cùng giá trị.

Nếu mật khẩu có ký tự đặc biệt như @, :, # hoặc %, phải mã hoá URL (ví dụ @ thành %40), nếu không công cụ sẽ cắt sai chuỗi và bạn nhận lỗi 407 Proxy Authentication Required.

Linux và macOS

• Tạm thời, chỉ trong cửa sổ terminal hiện tại: export http_proxy=http://user:pass@ip:port rồi export https_proxy=$http_proxy, export HTTP_PROXY=$http_proxy, export HTTPS_PROXY=$http_proxy.
• Bỏ qua proxy cho địa chỉ nội bộ: export no_proxy=localhost,127.0.0.1,.noibo.local và export NO_PROXY=$no_proxy.
• Cố định cho tài khoản của bạn: thêm các dòng export trên vào ~/.bashrc hoặc ~/.zshrc, rồi mở terminal mới.
• Cố định cho toàn hệ thống trên Ubuntu: thêm dòng http_proxy=http://user:pass@ip:port (không có chữ export) vào /etc/environment, đăng xuất rồi đăng nhập lại. Chi tiết ở hướng dẫn cài proxy trên Ubuntu.
• sudo mặc định xoá phần lớn biến môi trường. Dùng sudo -E lenh hoặc cấu hình env_keep nếu lệnh chạy bằng sudo cũng cần proxy.
• apt không đọc biến môi trường khi chạy qua sudo một cách tin cậy; tạo file /etc/apt/apt.conf.d/95proxy chứa Acquire::http::Proxy "http://user:pass@ip:port/"; và dòng tương tự cho Acquire::https::Proxy.
• Tắt: unset http_proxy https_proxy HTTP_PROXY HTTPS_PROXY và xoá các dòng đã thêm vào file cấu hình.

Windows

• CMD, tạm thời cho cửa sổ hiện tại: set HTTP_PROXY=http://user:pass@ip:port và set HTTPS_PROXY=http://user:pass@ip:port.
• PowerShell, tạm thời: $env:HTTP_PROXY = 'http://user:pass@ip:port' và $env:HTTPS_PROXY = 'http://user:pass@ip:port'.
• Cố định cho người dùng: setx HTTP_PROXY http://user:pass@ip:port và setx HTTPS_PROXY http://user:pass@ip:port. Biến chỉ có hiệu lực ở cửa sổ và ứng dụng mở sau đó.
• Có thể sửa qua giao diện: System Properties, Environment Variables, thêm biến ở phần User variables.
• Lưu ý quan trọng: biến môi trường khác với cài đặt proxy hệ thống của Windows. Trình duyệt và nhiều ứng dụng giao diện dùng cài đặt hệ thống, còn curl, git, pip, Python đọc biến môi trường. Cài đặt hệ thống được hướng dẫn ở cài proxy trên Windows.

Docker: ba chỗ khác nhau

Với Docker, proxy có thể cần ở ba nơi, và đặt sai chỗ là lý do phổ biến khiến "đã đặt proxy mà vẫn không chạy".

• Docker daemon kéo image: daemon không đọc biến trong terminal của bạn. Tạo file /etc/systemd/system/docker.service.d/http-proxy.conf với mục [Service] và dòng Environment="HTTP_PROXY=http://user:pass@ip:port" "HTTPS_PROXY=http://user:pass@ip:port" "NO_PROXY=localhost,127.0.0.1", rồi chạy sudo systemctl daemon-reload và sudo systemctl restart docker.
• Container và lúc build: thêm khối proxies vào ~/.docker/config.json với các khoá httpProxy, httpsProxy, noProxy; Docker CLI sẽ tự truyền biến vào container mới và vào quá trình build.
• Truyền tay cho từng lệnh: docker run -e HTTPS_PROXY=http://user:pass@ip:port image hoặc docker build --build-arg HTTPS_PROXY=http://user:pass@ip:port ..
• Trong container, localhost là chính container. Nếu proxy chạy trên máy chủ, đừng dùng 127.0.0.1 trong giá trị proxy. Hướng dẫn đầy đủ ở cài proxy cho Docker.

NO_PROXY viết thế nào cho đúng

• Ngăn cách bằng dấu phẩy, không có khoảng trắng: localhost,127.0.0.1,.noibo.local,api.congty.vn.
• Tên miền bắt đầu bằng dấu chấm như .noibo.local thường khớp mọi tên miền con; nhiều công cụ cũng hiểu noibo.local theo cách tương tự.
• Hỗ trợ dải địa chỉ dạng CIDR như 10.0.0.0/8 khác nhau giữa các công cụ; có công cụ hiểu, có công cụ không. Nếu cần chắc chắn, liệt kê từng địa chỉ hoặc dùng tên miền.
• Luôn thêm localhost và 127.0.0.1 để các dịch vụ chạy trên máy không đi vòng qua proxy.
• Đưa các dịch vụ nội bộ, kho package riêng, máy chủ cơ sở dữ liệu vào NO_PROXY để tránh lỗi kết nối khó hiểu.

Kiểm tra, xử lý lỗi và bảo mật

• Xem biến đang đặt: env | grep -i proxy trên Linux, Get-ChildItem Env: | Where-Object Name -like '*proxy*' trong PowerShell.
• Kiểm tra IP đi ra: curl -s https://httpbin.org/ip và so với IP proxy, hoặc mở trang kiểm tra IP của tôi từ máy đó. Thêm -v để xem curl có thực sự kết nối qua proxy. Xem thêm hướng dẫn dùng proxy với curl.
• Không phải chương trình nào cũng đọc biến môi trường. Một số thư viện Node.js hay ứng dụng tự quản lý mạng cần cấu hình proxy riêng, ví dụ cấu hình proxy cho Node.js axios.
• Biến môi trường chứa mật khẩu proxy có thể bị lộ qua lịch sử shell, log hay danh sách tiến trình. Đừng commit file cấu hình chứa mật khẩu lên Git; nếu lỡ lộ, đổi mật khẩu proxy trên dashboard.
• Muốn bỏ proxy hoàn toàn trên máy, xem hướng dẫn tắt proxy.

Câu hỏi thường gặp